Ruby Mo Mo
Founder of MYTTA · Lawyer · Author · Entrepreneur · Gemologist · Philanthropist
Ruby Mo Mo သည် MYTTA ၏ တည်ထောင်သူဖြစ်ပြီး ဥပဒေ၊ စီးပွားရေး၊ စာပေနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများအထိ ကျယ်ပြန့်စွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသော ဘက်စုံခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဥပဒေရှေ့နေအဖြစ် စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည့် သူမ၏ အစောပိုင်းအလုပ်အတွေ့အကြုံများမှ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအထိ ခရီးလမ်းတစ်လျှောက်လုံးသည် ခံနိုင်ရည်ရှိမှု၊ စာနာမှုနှင့် အခြားသူများကို ကူညီဆောင်ရွက်ရန် တစ်သက်တာအာရုံစိုက်မှ ုကို ထင်ဟပ်စေပါသည်။
At a Glance
BORN
July 7, 1959 · Singu, central
Myanmar
BUSINESS VENTURES
Author; Lawyer; Gemologist; Grocery business; Sushi business
EDUCATION
Bachelor of Science; Higher Grade Pleadership (1984);High Court lawyer (1987)
WRITING
Over 200 articles and a bilingual gemstones book in Burmese and English
ROLES
Founder of MYTTA, Lawyer, Author, Entrepreneur, Gemologist, Philanthropist
IMMIGRATION SUPPORT
Assisted Myanmar immigrants and asylum seekers with U.S. law firms; visited detention centers in Texas
NONPROFIT WORK
Founded MYTTA Inc. in 2019 for legal guidance, education, and community well-being
Early Life and Education
Ruby Mo Mo သည် ၁၉၅၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ မြို့ငယ်လေးတစ်မြို့ဖြစ်သော စဉ့်ကူးတွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ အဖ ဦးသောင်းစိန်နှင့် အမ ဒေါ်အေးကြည်တို့၏ သားသမီး ကိုးယောက်အနက် တတိယမြောက် သားသမီးဖြစ်ပါသည်။ မိဘများသည် ဒေသတွင်း သစ်သားလုပ်ငန်း (lumber trade) ဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုခဲ့ကြပါသည်။
သူမသည် ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းပညာရေးကို သင်္ချာနှင့် ဇီဝဗေဒဘာသာရပ်များတွင် ထူးချွန်စွာ အောင်မြင်ပြီးနောက် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်သို့ ဆက်လက်တက်ရောက်ကာ ဓာတုဗေဒ (Chemistry) အဓိကဘာသာရပ်ဖြင့် ပညာသင်ကြားခဲ့ပါသည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် သူမသည် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝကတည်းက ရင်းနှီးသူနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် သိပ္ပံဘွဲ့ (Bachelor of Science) ကို အောင်မြင်စွာ ရရှိခဲ့ပါသည်။ မကြာမီတွင် သူမ၏ ပထမဆုံးသမီးလေးကို မွေးဖွားခြင်းနှင့်အတူ မိခင်ဘဝကို စတင်ခဲ့ပါသည်။
Resilience and Early Career
ခင်ပွန်း၏ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရာအရ မိတ္ထီလာမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီးနောက်၊ အနီးအနားရှိ ကျေးရွာတစ်ခုတွင် အထက်တန်းကျောင်း အစားထိုးဆရာမအဖြစ် နှစ်နှစ်တာ ဝင်ရောက်သင်ကြားခဲ့ပါသည်။ ထိုကာလအတွင်း သူမသည် အလွန်ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသော ဘဝအခြေအနေများကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး၊ ရင်သွေးငယ်ကို ရင်ခွင်ထဲတွင် ပွေ့ပိုက်ကာ ဝေးလံခေါင်ဖျားသော လယ်ကွင်းများကို နေ့စဉ် ဖြတ်သန်းသွားလာရသည့်အထိ အန္တရာယ်များနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပါသည်။ မိဘများ၏ ထောက်ခံမှုမရရှိခဲ့ဘဲ (သူမ၏ လက်ထပ်မှုကို သဘောမတူခဲ့ကြသောကြောင့်) မိခင်ဘဝအစောပိုင်း၏ စိန်ခေါ်မှုများကို ကိုယ်တိုင်တစ်ဦးတည်း ရင်ဆိုင်ကျော်ဖြတ်ခဲ့ရပါသည်။
အားလပ်ချိန်အနည်းငယ်ရသည့်အခါတိုင်းတွင် သူမသည် အပ်ချုပ်ပညာကို ကိုယ်တိုင်လေ့လာသင်ယူခဲ့ပြီး ပန်းဆိုင်ငယ်တစ်ဆိုင်ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်ကာ မိသားစုအတွက် အပိုဝင်ငွေရှာဖွေခဲ့ပါသည်။ သမီးနှစ်ဦးကို ပြုစုပျိုးထောင်ရင်း တာဝန်များစွာကို တစ်ပြိုင်နက် ထမ်းဆောင်နေရသော်လည်း သူမသည် ပညာရေးကို မလျှော့တမ်း ဆက်လက်ကြိုးစားခဲ့ပါသည်။ မဆုတ်မနစ်သော ကြိုးစားအားထုတ်မှုနှင့် စည်းကမ်းရှိမှုတို့ကြောင့် ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် Higher Grade Pleadership ကို အောင်မြင်ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် High Court Lawyer အဖြစ် တရားဝင် လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ပါသည်။
Legal Career in Myanmar
၁၉၈၇ ခုနှစ်မှစ၍ High Court ရှေ့နေအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည့် သူမသည် ပြင်းထန်သော ရာဇဝတ်မှုအမှုများနှင့် လူသတ်မှုဆိုင်ရာအမှုများကို အဓိကထား ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ဥပဒေကို လက်လှမ်းမမီနိုင်သူများအတွက် တရားမျှတမှုရရှိစေရန် သူမ၏ ဘဝအလုပ်ကို အပြည့်အဝ အပ်နှံခဲ့ပါသည်။ သူမသည် မကြာခဏ သေဒဏ်အမှုများကိုပါ ကိုင်တွယ်ခဲ့ပြီး၊ သူမ၏ သတ္တိနှင့် မလျှော့သော ကြိုးစားအားထုတ်မှုတို့ကြောင့် အပြစ်မဲ့သူများစွာ၏ အသက်များကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့ပါသည်။
ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ စစ်တွေ၊ မောင်တောနှင့် ဘူးသီးတောင်မြို့များတွင် ရှေ့နေအဖြစ် လုပ်ကိုင်စဉ်အတွင်း သူမသည် အကြိမ်ကြိမ် သေမင်းခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့် အသက်အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေများကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသော်လည်း၊ တရားမျှတမှုကို ရှာဖွေလိုသည့် သူမ၏ စိတ်ဓာတ်မှာ မယိမ်းမယိုင်ခဲ့ပါ။ ထိုကဲ့သို့သော အခက်အခဲများကြားမှပင် သူမသည် အလွန်အရည်အချင်းပြည့်ဝပြီး လူအများ၏ လေးစားမှုကို ရရှိသည့် ထင်ရှားသော ရှေ့နေတစ်ဦးအဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပါသည်။
Gemstone and Business Ventures
သူမ၏ ဘဝအလှည့်အပြောင်းတစ်ခုမှာ မိုးကုတ်သို့ အမှုတစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုသွားရောက်ခဲ့သည့်အချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်။ အမှုကို အောင်မြင်စွာနိုင်ပြီးနောက် သူမ၏ အမှုသည်က ကျေးဇူးတင်လေးမြတ်မှုအဖြစ် ပတ္တမြားလက်စွပ်တစ်ကွင်းကို လက်ဆောင်ပေးအပ်ခဲ့ပါသည်။ ထိုအခိုက်အတန့်သည် သူမအတွင်း ကျောက်မျက်ရတနာများအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုကို စတင်ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါသည်။ ထို့အပြင် သူမ၏ ငွေကြေးအကန့်အသတ်အပေါ် မိတ်ဆွေတစ်ဦးမှ ပြောကြားခဲ့သည့် စိတ်အားလျော့စေသော မှတ်ချက်တစ်ခုနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ သူမသည် မိမိဘဝလမ်းကြောင်းကို ပြန်လည်သတ်မှတ်ရန် ခိုင်မာသော ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခု ချမှတ်ခဲ့ပါသည်။
၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် သူမသည် ရန်ကုန်မြို့၌ ကျောက်မျက်ရတနာလုပ်ငန်းကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးကန့်သတ်ချက်များ ပြင်းထန်နေသော်လည်း နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာသည့်ကာလတွင် သူမသည် နိုင်ငံတကာ ကျောက်မျက်ပြပွဲသို့ တက်ရောက်ခွင့်ရရှိသည့် မြန်မာလုပ်ငန်းရှင် သုံးဦးထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပါသည်။ ၁၉၉၆ မှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်အထိ မြန်မာကုန်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးအသင်း၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် နိုင်ငံတကာ ကျောက်မျက်ပြပွဲများတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် သူမသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နယူးယောက်မြို့၌ ကျောက်မျက်ရတနာလုပ်ငန်းကို တည်ထောင်ကာ ပထမဆုံးဆိုင်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် လော့စ်အန်ဂျလိစ်မြို့၌ ဒုတိယဆိုင်ကို ထပ်မံတိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါသည်။ ထို့အပြင် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် သူမသည် နယူးယောက်ပြည်နယ်အထက်ပိုင်းရှိ ကုန်စုံဆိုင်သုံးဆိုင်ကို ဝယ်ယူကာ စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်းထဲသို့လည်း ဝင်ရောက်ခဲ့ပါသည်။
Writing and Publications
၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ကွာရှင်းပြီးနောက် သူမသည် "Ruby Mo Mo" ဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပါသည်။ စာရေးသားခြင်းသည် သူမအတွက် ဖန်တီးမှုကို ဖော်ထုတ်နိုင်သည့် နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သကဲ့သို့၊ မိမိ၏ ဘဝအတွေ့အကြုံများနှင့် သင်ခန်းစာများကို အများနှင့် မျှဝေနိုင်သည့် လမ်းကြောင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်လာခဲ့ပါသည်။ သူမ၏ ကျယ်ပြန့်သော ခရီးသွားအတွေ့အကြုံများနှင့် ဘဝစိန်ခေါ်မှုများကို အခြေခံ၍ ထင်ရှားသော မဂ္ဂဇင်းများနှင့် စာစောင်များတွင် ဖော်ပြခံရသည့် ဆောင်းပါးပေါင်း (၂၀၀) ကျော်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပါသည်။
ထို့အပြင် ကျောက်မျက်ရတနာများအကြောင်းကို မြန်မာနှင့် အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော စာအုပ်တစ်အုပ်ကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး စာပေနှင့် ပညာရေးနယ်ပယ်များတွင် သူမ၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုနှင့် အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စေခဲ့ပါသည်။
Immigration Assistance and Legal Advocacy in the United States
သူမသည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပထမဆုံးအကြိမ် သွားရောက်ခဲ့ပြီးနောက် သမီးများ၏ အနာဂတ်အတွက် ထိုနိုင်ငံတွင် အခြေချနေထိုင်ရန် ဘဝပြောင်းလဲစေသော ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချမှတ်ခဲ့ပါသည်။ သူမ၏ ဥပဒေဆိုင်ရာ နောက်ခံအတွေ့အကြုံကို အခြေခံ၍ ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစတင်ကာ အမေရိကန်ရှေ့နေအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်း၍ မြန်မာရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများနှင့် asylum လျှောက်ထားသူများအတွက် ဥပဒေအကူအညီများ ပေးအပ်ခဲ့ပါသည်။
သူမ၏ ဝန်ဆောင်မှုများကို မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထုတ်လွှင့်ကြော်ငြာခဲ့ပြီး တက္ကဆက်ပြည်နယ်ရှိ ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများသို့လည်း သွားရောက်ကာ ခက်ခဲသောအချိန်များတွင် ထိန်းသိမ်းခံနေရသူများကို တွေ့ဆုံအားပေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် နယူးယောက်အခြေစိုက် ရှေ့နေများနှင့် ပူးပေါင်းကာ နေပြည်တော်၌ ဥပဒေဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲတစ်ခုကို စီစဉ်ကျင်းပခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဥပဒေ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ဥပဒေဆိုင်ရာ အမြင်များကိုလည်း ပံ့ပိုးကူညီခဲ့ပါသည်။
Spiritual and Community Service
သူမသည် နက်ရှိုင်းစွာ ဘုရားတရားဆိုင်ရာ စိတ်ဓာတ်များတွင် အခြေခံထားသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာသင်ကြားမှုများကို တက်ကြွစွာ ဖြန့်ဝေမြှင့်တင်ခဲ့ပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပြည်ပမှ လေးစားရသော ဆရာတော်များကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ဖိတ်ကြားကာ ဘာသာရေးအခမ်းအနားများကိုလည်း စီစဉ်ကျင်းပခဲ့ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှစ၍ ဝိပဿနာတရားတော်သင်တန်းများကို ပုံမှန်စီစဉ်ကျင်းပလျက်ရှိပါသည်။
ထို့အပြင် သူမသည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာအပေါ် ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော နားလည်မှုရရှိစေရန် နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိ ထင်ရှားသော ဘုရားရိပ်သာများသို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့ပြီး၊ သူမ၏ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများနှင့် ဝိညာဉ်ရေးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများကို ပေါင်းစပ်၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။
Founding of MYTTA
၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် သူမသည် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများကို ရည်ရွယ်သည့် အကျိုးအမြတ်မယူသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သော MYTTA Inc. ကို တည်ထောင်ခဲ့ပါသည်။ “Mytta” ဟူသော စကားလုံးသည် မေတ္တာတရား (loving-kindness) ကို ဆိုလိုပြီး၊ သူမ၏ ဝိညာဉ်ရေးအခြေခံနှင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိစေလိုသော ရည်မှန်းချက်ကို ထင်ဟပ်စေပါသည်။ အဆိုပါအဖွဲ့အစည်းသည် အဓိက မစ်ရှင်သုံးရပ်အပေါ် အခြေခံတည်ဆောက်ထားပါသည်—
• မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်းအတွက် အခမဲ့ ဥပဒေအကြံဉာဏ်များနှင့် တန်ဖိုးသက်သာသော လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဝန်ဆောင်မှုများ ပေးအပ်ခြင်း
• အခွင့်အလမ်းနည်းပါးသော ကျောင်းသားများ၏ ပညာရေးကို အထောက်အပံ့ပေးခြင်း
• မေတ္တာတရားနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာသင်ကြားမှုများကို အခြေခံ၍ အတွင်းစိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် သုခကို မြှင့်တင်အားပေးခြင်း
Legacy and Mission
ယနေ့အချိန်တွင် Ruby Mo Mo သည် မိမိ၏ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းကို ဆက်လက်ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိပြီး နောင်မျိုးဆက်များကိုလည်း ပြုစုပျိုးထောင်ကာ အားပေးလျက်ရှိပါသည်။ အခက်အခဲများနှင့် ပြည့်နှက်နေသော ဘဝအစမှ စတင်ကာ လေးစားခံရသော ရှေ့နေတစ်ဦး၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးနှင့် လူမှုကူညီရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ရောက်ရှိလာသည့် သူမ၏ ဘဝခရီးသည် ခံနိုင်ရည်ရှိမှု၊ သတ္တိနှင့် ရည်ရွယ်ချက်ရှိမှုတို့၏ အားကောင်းသော သက်သေတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်နေပါသည်။
သူမသည် နယ်နိမိတ်များကို ကျော်လွန်၍ လူများ၏ ဘဝများကို ဆက်လက်အားပေးလှုံ့ဆော်လျက်ရှိပြီး၊ စာနာမှုနှင့် ဝန်ဆောင်မှုအပေါ် အခြေခံထားသော အမွေအနှစ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်နေပါသည်။